Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden
Stichtse Rijnlanden
Onderzoek Waterkracht voor Duurzame Energieopwekking
In opdracht van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) voert Den Boer CCI een verkennend onderzoek uit naar de mogelijkheden om duurzame energie op te wekken met behulp van waterkracht. Deze opdracht maakt deel uit van de raamovereenkomst Advies- en Ingenieursdiensten.
Doelstelling van het project
HDSR streeft ernaar om in 2030 volledig energieneutraal te opereren. Een tot nu toe onderbelichte optie binnen deze duurzaamheidsambitie is energieopwekking via waterkracht. Den Boer CCI onderzocht de potentie van waterkracht op vier kansrijke locaties binnen het water- en zuiveringssysteem van HDSR. Doel is om te bepalen of, en waar, waterkracht een effectieve en rendabele bijdrage kan leveren aan de energiedoelstellingen.
Onderzochte locaties
De verkenning richt zich op de volgende locaties:
- Kromme Rijn – Stuwcomplexen te Cothen en Werkhoven (doorstroming 6–9 m³/s, verval ca. 1 meter)
- Weerdsluis te Utrecht – Omloopriool (doorstroming 4 m³/s, verval ca. 1 meter)
- Oude Rijn te Bodegraven – Sluisdeuren en omloopriool (doorstroming 15 m³/s, verval ca. 0,2 meter)
- RWZI Rhenen – Effluentleiding (gemiddeld 300 m³/uur, verval ca. 7 meter)
Wat onderzoekt Den Boer CCI?
Per locatie is onderzocht wat:
- De potentiële energieopbrengst via waterkracht
- De investerings- en beheerkosten
- De financiële en maatschappelijke baten
- Belemmeringen en kansen voor realisatie
- De mogelijkheden voor lokale inzet van de opgewekte energie
Daarnaast is gekeken naar innovatieve toepassingen, zoals visvriendelijke buisvijzelturbines die zowel energie kunnen opwekken als functioneren als gemaalpomp.
Waardevolle inzichten voor de toekomst
Het eindrapport gaf inzicht in de technische en economische haalbaarheid van waterkracht op de onderzochte locaties. Bestaande waterbouwkundige constructies zoals stuwen zijn doorgaans ontworpen op een streefdebiet en streefpijlen. Dat was bij de onderzochte locaties ook het geval, met als gevolg dat er weinig tot geen energie beschikbaar is voor een turbine zonder dat het debiet gestremd wordt. Het toepassen van een turbine lijkt dan ook voornamelijk rendabel bij locaties die op het gebruik ervan ontworpen worden en waar een hoog verval aanwezig is. Denk hierbij aan locaties waar water van de primaire watergangen naar de polder/boezem wordt ingelaten. Voor de vier bovenstaande locaties blijkt uit ons onderzoek dat het toepassen van turbines helaas niet rendabel is.
Een kansrijke oplossing kan zijn het toepassen van een buisvijzelturbine bij een gemaal. De buisvijzelturbine is visvriendelijk en kan dus invulling geven aan ecologische doelstellingen zoals vismigratie. Tevens is de turbine in staat om te functioneren als gemaalpomp om in droge periodes het water stroomopwaarts te verplaatsen. Daarnaast kan incidenteel of constant een debiet ingelaten worden om energie op te wekken wanneer hier behoefte aan is.
